Röntgen Işınları ile Alüminyum Levha ve Folyo Kalınlık Ölçme Sistemleri

Rayonic kalınlık ölçme aygıtları soğuk ve sıcak alüminyum haddehanelerinde ve folyo kalınlık ölçme sistemlerinde her geçen gün daha fazla kullanılmaktadır. Çelik endüstrisindeki uygulamalar daha fazla ince levhaların proses hatlarında yaygındır.

RX-40 ve RX-60 modeller değişik hadde yapıları ve proses hatlarının yer darlığı ve montaj şartlarına uygun olarak farklı boyutlarda imal edilebilmektedir.Standart modeller hadde gövdesine monte edilebilen sabit yada ileri geri haraketli  C  çene ile enine kesitin ortasında ölçme yapmak için veya enine kesiti taramak için tasarlanabilmektedir. İki model arasındaki temel fark yüksek gerilim üreteçlerinden kaynaklanmaktadır. Bu seçenek ile en uygun ölçme aralığı ve doğruluğun tanımlanması mümkün olmaktadır. Bütün modeller sağlam metal-seramik röntgen tüpleri kullanmakta olup gerek söz konusu tüplerin ve gerekse yüksek gerilim elektronik devrelerin nominal güçlerinin çok altında çalıştırıldıklarından çalışma ömürlerinde ciddi artış sağlanmıştır.

Standart modeller bir ölçme ünitesi ve bağımsız bir operatör istasyonundan oluşur. Sistem bu şekliyle bile, haddehanenin yada levha üretim hattının otomasyon sistemine entegre edilmeye uygun gerekli ara birimler ile donatılmış olarak teslim edilir. Daha ileri düzeyde bir istek söz konusu olduğunda çok çeşitli fabrika otomasyon sistemleri, çoklu operatör istasyonları, birden fazla ölçme noktası ve engin bilgi saklama yetenekleri de sisteme eklenebilir.

Ölçülebilen maddeler metal levha, kaplamalı metal levha, kompozit levha ve örgüler, seramik vb. olarak zikredilebilir.

Demir Çelik Store Dergisi Röportaj

1.    Öncelikle bizlere kendinizden kısaca bahseder misiniz?

1939 yılında Gaziantep’te doğdum. İlk ve orta öğrenimimi Talas Amerikan Ortaokulu’nda ve Tarsus Amerikan Koleji’nde tamamladım. Akabinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin Elektrik Mühendisliği bölümünden mezun oldum. Tabii bizim jenerasyon ilk mezunlardan.  1963-1965 arasında Etibank (şimdiki adı TEDAŞ) Röle kuanportör merkezinde görev aldım.  Bir süre serbest mühendislik yaptıktan sonra 1972’de ATAŞ Rafinerisi’nde enstrüman bakım şefliği görevine başladım. Bu görevi müteakiben bir süre Ensim’de şirket müdürlüğü yaptım. 1976’dan beri Enelsan Endüstriyel Elektronik Sanayii A.Ş. yönetim kurulu başkanıyım.

2.    Enelsan’ı tanıyabilir miyiz? Müşterilerinize sunmuş olduğunuz ürün ve hizmetler neler?

Enelsan 1976’dan beri iş hayatında olan bir firma. Sadece ticaret değil üretim ve sistem entegrasyonu faaliyetlerimiz de var. 24 yıldır Dilovası Organize Sanayi Bölgesi’ndeki kendi fabrikamızdayız. Akışkanların basınç, sıcaklık, debi gibi pek çok özelliğini ölçümleme alanında hizmet veriyoruz. Ben ona “sıvının dilinden anlamak” diyorum. Evet şu an Enelsan bünyesinde üretimini gerçekleştirdiğimiz cihazları, tek başlarına pek çok türde sıvının dilinden anlayabilecek düzeye getirmiş durumdayız. Yıllar içinde pek çok ulusal ve uluslararası çapta değerli şirketle işletme ya da proje bazlı ortaklıklarımız oldu. Sonrasında bu ortaklıklarla beslediğimiz bilgi birikimimizi yerli üretimde kullanma kararı aldık ve bu doğrultuda faaliyet çeşitliliğine gittik. Şu anda Türkiye’nin ilk ve tek elektromanyetik debimetre üreticisiyiz. Bu unvanımız sıcaklık ve basınç transmitterlerimiz için de geçerli. Bu ürünlerin sadece üretimini değil kalibrasyonunu da yapıyoruz.  Kalibrasyon hizmetimiz kalite konusunda üretim hizmetimizle yarışabilecek düzeyde. Türkiye’nin özel sektörde ilk ve tek TÜRKAK Akreditasyon Belgeli debimetre kalibrasyon laboratuvarı Enelsan bünyesinde hizmet veriyor. Şirketimiz ve hizmetlerimizle ilgili daha detaylı bilgilere www.enelsan.com adresinden ulaşabilirsiniz.
3.    Enelsan Türkiye’nin şu anda tek basınç transmitteri imalatçısıdır. Fark basınç transmitterini ilk üreten firma Enelsan’dır. Bu noktada bizlere vermiş olduğunuz hizmetlerden bahseder misiniz?
Adlarından da anlaşılabileceği gibi basınç ve fark basınç transmitterlerimiz sıvıların ve gazların göreceli ve mutlak basıncını ölçmeye yarar. Gıda ve ilaç gibi sektörlerde bu ölçümler hayatî önemi hâiz olduğu gibi kimyanın diğer dallarında ve su dağıtım şebekeleri gibi pek çok endüstriyel alanda da ciddiyet arz eden işler. Teknik boyutu konuşacak olursak, Enelsan olarak ürettiğimiz transmitterler çelik bir gövde içerisine yerleştirilmiş seramik sensör veya paslanmaz çelik gövde üzerinde bulunan piezorezistif ölçüm hücresi ve elektronik karttan mürekkep.  Sensörler, sıcaklık değişimleri ve aşırı yüklenmede güvenliği sağlayacak şekilde tasarlanmış durumda. Kullanımları gayet fonksiyonel, montajları kolay.  Transmitterler, ihtiva ettikleri EMC koruyucu bileşenler sayesinde elektromanyetik gürültüden etkilenmiyor.
Burada bir parantez de yine tek yerli üreticisi konumunda bulunduğumuz elektromanyetik debimetreler için açmak istiyorum. Bu ürünlerimiz Faraday’ın indüksiyon kanununa göre çalışan cihazlardır. Ölçümü yapılmak istenen kesitteki akış miktarını elde etmemizi sağlarlar. Kullanım alanları pek geniştir. Düz ve ters yönde okuma yetenekleri ve kendi kendilerini muayene etme fonksiyonları var. İngilizce ve Türkçe gösterge ve programlama seçenekleri mevcut. Enelsan çeşitli modeller üzerindeki AR-GE çalışmalarına devam ediyor. Kalite ve teknoloji çıtasını mümkün olduğunca yükseltmeye çalışıyoruz çünkü debimetre konusu ehemmiyetli bir konu. Hem ülkemizin hem de dünyanın ortak mirasının mümkün olduğunca muhafaza edilebilmesi adına çok önemli bir yerde duran atık su sayımı/kontrolü ve arıtma teknolojileri kapsamında sistemin kilit noktalarından birisi debi ölçümü. Debimetrelerimiz ve transmitterlerimize aynı kilit rolü içme suyu dağıtım şebekeleri için de biçebiliriz. Zira içme suyunuzun ölçümünü ve kontrolünü yapabildiğiniz nispette sağlıklısınız. Transmitter  ve debimetrelerimiz hususunda değinmek istediğim bir diğer hizmetimiz de sızıntı ve kaçak kullanım tespiti hizmeti. Takdir edersiniz ki bu hizmet de ulusal ekonomimiz için son derece faydalı.

enelsan-elektromanyetik-debimetre
4.    Mümessili olduğunuz firmalar hakkında bizleri bilgilendirir misiniz?
Daha önce Avrupa’nın sektörde önde gelen firmalarının mümessilliğini, satışını Türkiye’de ilk olarak Enelsan gerçekleştirdi. Bu süreçte tabii önemli deneyimlerimiz oldu. Global ölçekli firmalarla çalışmış olmanın avantajlarını ülkemiz için katma değere dönüştürmeye çalıştık. Bu bağlamda ölçüm enstrümanları konusunu da Türkiye’ye ilk bizim getirmiş olmamız önemli bir göstergedir. Şu anda akış bilgisayarları, seviye/yoğunluk ölçerler, skid sistemlerinde kullanılan degazör ve filtre ekipmanları için Bopp&Reuther firmasının yetkili mümessilliğini Enelsan yürütüyor.
5.    Ağırlıklı olarak hangi sektörlere hizmet veriyorsunuz?
Herhangi bir organize sanayi bölgesindeki firmaların pek çoğuna hizmet sunduğumuzu belirtmem sanırım sektörel yelpaze için bir fikir oluşturacaktır. Su ve atık su endüstrisinden tutun gıda ve içecek endüstrisine, petrol endüstrisinden tutun kimya endüstrisine kadar pek çok sektörde ihtiyaç duyulan bir iş yapıyoruz. Özellikle tarım ve enerji alanlarındaki çözümlerimiz yadsınamayacak derecede önemli. Söz konusu teknolojinin öneminin gün geçtikçe daha iyi anlaşılıyor olmasından dolayı yukarıdaki listeye her geçen gün yeni maddeler ekleme eğilimindeyiz.
6.    Ar- Ge çalışmalarınız hakkında bizleri bilgilendirir misiniz? Mümkünse referanslarınızdan bazılarını bizlerle paylaşır mısınız?
Türkiye’nin özel sektöre ait ilk ve tek TÜRKAK akreditasyon belgeli debimetre kalibrasyon laboratuvarının Enelsan bünyesinde bulunduğunu söylemiştim. Laboratuvar dışında 50 ton su kapasiteli bir havuz var. Buradan, çeşitli debi ve basınçtaki frekans kontrollü pompa ve 3 adet değişik çaplardaki referans debimetre vasıtasıyla 700 m3/h üst sınırlara kadar %0.18 ile %0.55 arasında değişen belirsizlik değerleri ile kalibrasyon yapabiliyoruz. Tartım sistemi ve referans debimetre sistemi, kalibrasyon işlemini yaparken kullandığımız yöntemler.  Orta ve uzun vadede  hizmet çeşitliliğini ve kaliteyi artırmaya yönelik muhtelif planlarımız olduğunu söyleyebilirim.
Alanında uzmanlaşmış ve önemli projelere imza atmış özel teşebbüs veya kamu teşebbüsü birçok referansımız mevcut. Bunlar arasında Petkim, Alarko, Eczacıbaşı(Vitra) ve Akfen’i sayabiliriz. Bu firmalar ürün ve hizmet kalitesi bakımından hakikaten gelişmiş düzeydeler ve iş yapacakları firmaları değerlendirirken de oldukça seçici davranıyorlar. Hâliyle kalite standartlarınız gereksinimi karşılayacak derecede yüksek olmalı. Bu sebeple ürünlerimizin kalitesi kadar satış sonrası desteğimizle de hatrı sayılır bir noktaya gelmiş durumdayız. Son olarak Eti Maden ile girişmiş olduğumuz büyük bir proje söz konusu. Bu proje tamamlandığında Eti Maden’deki Enelsan üretimi debimetre sayısı muhtemelen 240’a yaklaşmış olacak.
7.    Pazar payınızdan bahsedecek olursak; Pazar payınız, cironuz ve üretim rakamlarınız hakkında bizleri bilgilendirir misiniz? 2015 yılı ilk yarısı firmanız açısından nasıl geçti? Yılın ikinci yarısından neler bekliyorsunuz?
Enelsan sektörde hayli köklü ve tecrübeli bir firma olarak günün şartları gereği üretim ve pazarlama stratejisinde bir takım geliştirmelere gitti. Bu bağlamda pazarlamadan ziyade AR-GE’yi önceleyerek tamamladığımız bir nevi nadas sürecinden bahsedebiliriz. 39 yıllık varlığımıza karşın Enelsan markamızla ürettiğimiz elektromanyetik debimetremiz henüz çok genç. Bu sebepten pazar payıyla meşgul olmaktan ziyade yerli malı olan ürünümüzü piyasada kabul ettirmek gibi bir ön hedefimiz  var. Zaten var olduğumuz sektörde biraz daha yerleşerek daha emin adımlarla yürümek istiyoruz. Rakamlar üzerinden konuşmak şu safhada neyi ne kadar yapabildiğimiz konusunda pek güvenilir ve geçerli bir yol olmayacak. Zira tırmanmakta olan bir grafikten bahsediyoruz. İlk aşamadaki tablodan gayet memnunuz. 2015 yılının ilk yarısı (özellikle ikinci çeyreği) umduğumuzdan daha tatmin ediciydi diyebilirim. İlk yarının verimli geçmiş olması, ikinci yarıya dair olumlu beklentilerimizi daha da güçlendirdi.
8.    Kısa ve uzun vade de hayata geçirmeyi düşündüğünüz projeleriniz neler?
Laboratuvarımızın kalitesi kalibrasyon kalitemize, o da doğal olarak ürünlerimizin ölçüm güvenilirliğine yansıyor.  Bir taraftan üretimini yaptığımız debimetre ve transmitterler üzerindeki AR-GE çalışmalarımız devam ederken diğer taraftan laboratuvarımızı 1200 mm ve 1500 mm çapındaki büyük ölçekli ürünlerin de kalibrasyonunu yapabilecek hâle getirmek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Her zaman söylüyorum, şimdiki imkânlarıma ve tecrübeme çok önce sahip olmuş olsaydım geleceğe yatırım anlamında her şey çok daha farklı olabilirdi. Aslına bakarsanız bizim buradaki en önemli projemiz yerli projelere geçiş kararı vermiş olmamızdır. Gerisi teknik detaylardan ibaret.

enelsan-sicaklik-transmitteri
9.    Son olarak eklemek istedikleriniz…
Bilindiği gibi ülkemiz 2014 yılında “Turkey: Discover the Potential” sloganıyla markalaşma yolculuğuna adım attı. Bunu çok olumlu bir adım olarak görüyor ve destekliyoruz. Zaten böyle topyekun bir hareketin parçası şeklinde olmasa da biz şirket olarak yıllardır bu felsefeyle çalışıyorduk. Faaliyet gösterdiğimiz alandaki bazı niteliklerimiz Enelsan’a sektöründe  ”Türk sanayiinin ender şirketlerinden olmak” değil, “Türk sanayiinin tek şirketi olmak “ payesini sağlıyor. Burada elektromanyetik debimetre, sıcaklık-basınç transmitterleri gibi ürünlerin ilk ve tek yerli üreticisi olmamızdan bahsediyorum. Bakın bu çok önemli bir şey, bu kendi göbeğinizi kendiniz kesmeniz gibi bir şey. Belki “debimetre” denildiği vakit bazılarımızın zihninde bir kavram canlanmıyor ama bugün bir muasır medeniyet ölçütü olarak görülen alt yapı hizmetlerinden tutun çocuklarımıza sağlıklı gıda ürünleri sağlayabilmemizin vesilesi olan gıda sektörüne kadar çok geniş yelpazede inanılmaz pratik çözümler sunan bir hizmetten konuşuyoruz. Adeta olmazsa olmaz. Bu olmazsa olmazın yerli olması daha da olmazsa olmaz. Hem insanımıza sağlanan istihdam imkânı açısından hem de ülkemiz adına sunulan katma değer açısından. Burada kazanılacak tecrübeler zaman içerisinde lokomotif vazifesi görerek daha geniş çaplı uzmanlık gerektiren alanlardaki girişimlere örnek olabilecek nitelikte.
Almanya’da bulunduğum dönemlerde Avrupalı şirketlerin sistemini ve disiplinini yakından gördüm, inceledim. Gerçekten de insanımızın “biz bunlarla baş edemeyiz” kaygısını hak edecek kadar muazzam bir alt yapı, oturmuş bir düzendi. Ancak bu kaygı ve korku zincirinin de bir yerde kırılması gerektiğini düşünerek yerli üretim için harekete geçme kararı aldık. Bakınız burada bahsettiğim basit bir montaj işi ya da tescilli taşeronluk değildir; son derece hassas ölçümler yapmakla memur, mekanik ve elektronik aksamlardan müteşekkil cihazların üretimi, sürekli geliştirilmesi ve ciddi rakiplerin bulunduğu bir ortamda pazarlanmasıdır. Çok kritik bir tablo gibi duruyor değil mi? Öyleyse size geldiğimiz noktayı söyleyeyim; Enelsan olarak debimetre üretimine başlayışımızın üçüncü yılında, sektörün dünya çapında en tecrübeli ve en namlı markalarıyla rekabet edebilen bir düzeye gelmiş durumdayız. Bu işin tabiri caizse standartlarını koyan şirketlerle aynı kulvarda yürüyoruz, koşuyoruz. Ve bu koşuyu gerçekleştirirken tereddütlerle veya kronik sorunumuz olan “yapamayız” ön kabulüyle değil umut ve cesaretle hareket ediyoruz. Elbette birtakım sıkıntılar var ancak bu sıkıntıların da kendimizi anlatabildiğimiz ve gerek milletimiz gerekse de ilgili makamlar tarafından anlaşılabildiğimiz nispette aşılabileceğine inanıyoruz.

Teşekkür ediyor, yayıncılık hayatınızda başarılar diliyorum.

OTOMASYON DERGİSİ – HAZİRAN RÖPORTAJIMIZ

Su Otomasyonunda Olmazsa Olmaz: Ölçüm Teknolojisi

Endüstriyel kurumlarla beraber su ve atıksuya dair çözümler sunan çevre danışmanlık firmalarının da en önemli ihtiyaçlarından birisi neyin ne kadar üretildiğinin/tüketildiğinin bilinmesi. Söz gelimi bir petrol rafinerisinde işlenen hammadde miktarı bilgisi, o hammaddenin işlenmesi kadar önemli bir husus. Sadece petrokimya alanında değil aynı zamanda tarım, ilaç-kozmetik, kağıt, makine, metalurji gibi büyük ölçekli üreticilere sahip pek çok sektörde ve su/kanalizasyon alanlarında akışkanın miktarını, yoğunluğunu, sıcaklığını, basıncını ve buna benzer özelliklerini ölçme ihtiyacı ön plana çıkıyor.
Söz konusu ölçüm alanları için basınç/sıcaklık transmitteri, fark-basınç transmitteri, briks ölçer, debimetre gibi çeşitli ölçüm enstrümanları kullanılmakta. Ölçüm enstrümanları konusunu Türkiye’ye getirmiş ilk firma olan Enelsan, sayılan enstrümanlar ve ölçüm teknolojileri konusunda uzun yıllardır faaliyet içinde. Pazarlama ve bakım hizmetlerini sunduğu ürünlerin bir kısmında dünyaca ünlü firmalarla distribütörlük çerçevesinde çalışan Enelsan, elektromanyetik debimetre alanında ise kendi ürettiği cihazları piyasa hizmetine sunmaya devam ediyor.

Endüstriyel ölçüm denince akla gelen ilk enstrümanlardan biri yoğunluk/briks ölçer. Bilindiği gibi fabrikalarda üretilen sıvı ürünlerin veya atık unsurların en önemli özelliklerinden biri de yoğunlukları. Yoğunluk faktörü kalite için de önemli bir standart. Yoğunluk ölçümüyle ilgili bir kavram olan briks, yüz gram sıvı şeker solüsyonundaki sukroz miktarını gram cinsinden ifade ediyor.

Mevzu bahis yoğunluk ölçerlerin kullanım alanlarıyla ilgili kimya endüstrisi, petrokimya endüstrisi, içecek ve şeker endüstrisi, yiyecek endüstrisi, mineral yağ endüstrisi, çimento endüstrisi, çelik endüstrisi, kâğıt ve selüloz endüstrisi, makine konstrüksiyonu ve boya endüstrisi, elektronik üretimi ve yarı-iletkenler endüstrisi, çevre düzenleme sistemleri ve arıtma tesisleri örnekleri verilebilir.

Enelsan bünyesinde temini sağlanan yoğunluk ölçerler, yukarıda sayılan alanlardaki hidrokarbon, su bazlı solüsyonlar, sıvı şeker, sıvılaştırılmış doğalgaz, sıvı karışımlar, meyve suyu, çikolata, hamur, yağ, asit, alkali solüsyonlar, alkol, amonyak, boya, çözücüler, zamk, köpük ve çamur, soğukluk ve ısı transfer ortamları ve benzeri unsurlar üzerinde ölçüm yapar. ± 0,2 kg/m³ hassasiyete sahiptir. Tasarımına göre -40°C ile +210°C arasında çalışabilme özelliği vardır. Ürün preamplifikatör, elektronik transmitter, süzgeç, gaz seperatörü ve çevre birimlerinden müteşekkildir.

Ölçüm teknolojisinde öne çıkan bir diğer enstrüman grubu da basınç-sıcaklık transmitterleri. Adından da anlaşılabileceği gibi bu transmitterler sıvıların, gazların ve buharın basıncını, mutlak basıncını ve sıcaklığını ölçmede kullanılıyor. Kullanım alanları arasında kimya, ilaç, gıda endüstrileri ve su dağıtım şebekeleri gibi birçok endüstri dalı mevcut. Basınç ölçümünde kullanılan teknolojilerden biri de fark-basınç yöntemiyle basınç ölçme işlemi. Bu yöntem, ürün tasarımının sağladığı teknik imkanla kaydedilen iki farklı basınç arasındaki farkın analog çıkış sinyaline dönüştürülüp ölçümün tamamlanması olarak açıklanabilir.
Sıcaklık transmitterleri ise sıcaklık ölçümünü temel alan cihazlar olup probtan alınan sıcaklığın fonksiyonu olan elektrik bilgisinin anlamlı olan otomasyon standart sinyallerine dönüştürülmesi prensibiyle çalışır. Sensör olarak genelde PT100 gibi direnç değişkeni veya termokulp gibi gerilim değişkeni ürünler kullanılır. Transmitter buradan gelen lineer olmayan elektrik bilgisini, kompanzasyonlar eşliğinde doğrusallaştırır ve daha önceden sıcaklık transmitter cihazına girilmiş skala içinde oransal olarak gösterir.

Enelsan sıcaklık transmitterleri – 50 °C ile +600 °C arasını kapsayan sıcaklık ölçüm aralığına sahip olup, prosesi durdurmadan inset değişim imkanı sunar. 2/3/4/6 telli bağlantı terminalleri seçeneğini bünyesinde bulundurur. Paslanmaz 316 döküm kafa/plastik döküm kafa opsiyonları vardır. Programlanabilir analog çıkış terminali 4-20 mA değere sahiptir. Ex-proof özelliği, dijital göstergesi ve HART özelliği ürünün öne çıkan diğer yönleridir.

16cf7-c1

Su ve Atıksu Proseslerinde Debimetre Çözümü

İnsanoğlunun suyu ihtiyaçları doğrultusunda kullanıp salıvermesiyle oluşan su formuna atıksu diyoruz. Atıksuyun cinsi ise suyun kullanım alanına göre evsel atıksu ve endüstriyel atıksu olarak farklılaşıyor. Zararlı içeriği sebebiyle oluşan atıksuyun niteliğine bakılmaksızın arıtmaya tâbî tutulması gerekmekte. Çünkü bu atıksu türleri, suyun doğal şartlarda içermediği organik ve inorganik madde miktarı yoluyla kirletilmiş suyu ifade ediyor. Bu kirlilik ise içme suyu kaynaklarına bile karışma tehlikesi bulunan, özellikle endüstriyel anlamdaki türü ciddi çevresel sorunlara sebep olabilen bir kirlilik.

Ülkemizin kalkınması ve insanımızın daha müreffeh koşullara kavuşması yolunda ekonomik gereklilikler kadar sağlık standartları da önem arz etmekte. Sağlık konusuna dokunan en somut alan ise gıda alanı. Yeme-içme alışkanlıklarımızın ve bu alandaki kalitenin belirlenmesi konusunda en etkili aktörler arasında gıda şirketleri ve içme suyu üreticileri başı çekiyor. Bu sektördeki şirketlerin üretim kalitesi için olmazsa olmaz unsurlardan biri de ölçüm teknolojisi. Nitekim manyetik debimetrelerin en yaygın kullanım alanları su, atıksu ve arıtma sistemleri. Hangi üründen, ne kadar, ne yoğunlukta, hangi sıcaklık ve basınç aralığında üretildiğinin bilgisi ölçüm enstrümanları vesilesiyle sağlanıyor.

Sağlık ve çevre denince akla gelen bir diğer faktör de içinde yaşanılan ortam. Bilindiği gibi ülkemiz dünya çapında üretim tesislerini bünyesinde bulunduran bir üretim üssü konumunda. Bu konumun ekonomik avantajları yanında çevresel dezavantajları olduğu da bir gerçek. İşte bu dezavantajları azaltmak, mümkünse ortadan kaldırmak için de atık su ve atık madde miktarının ölçümlenmesi ve kontrol edilmesi şart olmuş durumda. Su, atıksu ve atık madde miktarının ölçümlenmesi ve kontrolizasyonunda da yine ölçüm enstrümanlarının rolü kendini gösteriyor. Ne kadar kaliteli ölçüm yapılırsa çevresel anlamda da o kadar kaliteli standartların yakalanması mümkün.

Endüstriyel arıtma tesisleri ve içme suyu dolum fabrikaları gibi büyük ölçekli tesislerde debi ölçümü için kullanılan çeşitli enstrümanlar mevcut. Farklı kullanım koşulları ve farklı ihtiyaçlar için tasarlanmış açık kanal debimetresi, akış anahtarları, vorteksmetre, ultrasonik debimetre, kütle akış ölçer, oval çarklı sayaç bunlardan bazıları. Konuyla alakalı en kapsamlı hizmeti sunan cihazlardan biri ise elektromanyetik debimetre.

Elektromanyetik debimetreler Faraday’ın İndüksiyon Kanununa göre çalışır. Elektriksel iletkenliği olan bir akışkan, elektriksel olarak izole edilmiş bir boruda manyetik alandan geçer. Manyetik alan oluşturmak için bir çift bobin kullanılır ve bu bobinler üzerinden elektrik akımı geçirilir. Elektrotlar arasında sıvının akış hızı ile doğru orantılı bir voltaj oluşur. Oluşan bu voltaj debi (Q), akış hızı (v), gövde katsayısı olarak da bilinen geometrik düzeltme katsayısı (k), manyetik alan büyüklüğü (B) ve debimetre iç çapına (D) bağlı değişir.

Q=f(v,k,B,D) ve Q=v*(k*D*B)

Manyetik alan, iç çap ve gövde katsayısı sabit değerlerdir. Bu nedenle de eşitlik;
Q= v*(k*D*B)=v*K olarak ifade edilebilir ve akış hızı ile oluşan voltaj arasında lineer bir ilişki olduğu görülür.

Elektrotlar ile algılanan voltaj sinyalleri bir sinyal dönüştürücü ile anlaşılır hale getirilir.

Elektromanyetik debimetreler pek çok debimetre türüne göre çok daha hassas ölçüm kabiliyeti sunar. Ölçüm için elektromanyetizma verileri kullanıldığından mekanik arıza ihtimali daha düşük olup tıkanma, patlama vb. tehlikeler de diğer debimetrelere kıyasla daha düşüktür. Elektromanyetik debimetrelerin imalatında, kullanılacakları alanlara yönelik ebonit, seramik ve teflon kaplama türleri kullanılır. Yine ürünlerin sıcaklığa dayanma kabiliyeti için de farklı kullanım alanları için farklı materyaller kullanılır.

Türkiye’nin ilk ve tek yerli elektromanyetik debimetre üreticisi olan Enelsan bünyesinde pazara sunulan elektromanyetik debimetreler teknolojik açıdan son derece hassas süreçlerden geçerek üretilmek zorunda. Herhangi bir üretim tesisindeki pek çok çeşit sıvının akış miktarının ölçümlenmesiyle görevli bu debimetreler, hata paylarının alternatif marka üretimlerine oranla daha düşük olmasıyla ön plana çıkıyor. Uzun yıllar boyu dünya çapındaki firmalarla ortaklık yapmış olmakla gelen teknolojik birikim, Enelsan laboratuvarlarında yerli ihtiyaç optimizasyonuyla birleştirilmiş. Bu senteze yerli olmanın getirdiği ulaşım kolaylığı ve senkronizasyon avantajı da eklenince, ölçüm teknolojisinde yerli hizmet sağlayıcılarla çalışmanın çok daha avantajlı olacağı öngörülmüş.
Enelsan’ın su ve atıksu prosesleri için üretimini gerçekleştirdiği elektromanyetik debimetre modeli ETRANS-M 210. İçme suyu için onaylı ebonit iç gövde kaplamalı debimetre için ayrık veya kompakt model opsiyonları belirlenmiş. Elektrot tipi paslanmaz çelik olan ve 80⁰C sıcaklığa kadarki akışkanların ölçümünü yapan cihaz çeşitli ihtiyaçlar için çeşitli ebatlarda üretilebiliyor.

Ölçüm Teknolojisinde Ayrılmaz İkili: İstatistik ve Kalibrasyon

Endüstriyel anlamda ölçüm kalitesi tabii ki önemli ancak kalite kadar önemli olan bir diğer unsur da kalitenin sürekliliğinin sağlanması. Bu sürekliliğin sağlanması için kullanılan en geçerli çözüm ise kalibrasyon hizmeti. Kullanılan ürünlerde zaman içerisinde başgösteren ölçüm duyarlılığı azalmasının ortadan kaldırılması olarak tanımlayabileceğimiz kalibrasyon hizmeti, üretim ve satış sonrası hizmet aşamalarının belki de en önemlisi. Bu noktada da gayet uygun çözümler sunan Enelsan, kendisine ulaşan elektromanyetik debimetre kalibrasyon taleplerini marka bağımsız karşılamakta.

Türkiye’nin özel sektöre ait ilk ve tek TÜRKAK akreditasyon belgeli debimetre kalibrasyon laboratuvarı Enelsan bünyesinde bulunuyor. Laboratuvar dışında 50 ton su kapasiteli bir havuz var. Buradan çeşitli debi ve basınçtaki frekans kontrollü pompa ve 3 adet değişik çaplardaki referans debimetre vasıtasıyla 700 m3/h üst sınırlara kadar %0.18 ile %0.55 arasında değişen belirsizlik değerleri ile kalibrasyon yapılabiliyor. Tartım sistemi ve referans debimetre sistemi, kalibrasyon işlemini yaparken kullanılan yöntemler.

Son Söz

Gıda ve atık madde sayımı sektörlerinde ölçüm hizmetleri için verimli çözümler sunan Enelsan, ülkemizin 2014 yılında belirlediği “Turkey: Discover the Potential” sloganından hareketle yerli üretim teknolojisini üst seviyeye çıkarmak ve kendi ülkemize kendi ürünlerimizle hizmet vermek amacını şiar edinmiş durumda. Her hizmet için bir bekleme süresi makul karşılanırken sağlık alanındaki hizmetler için bekleme süresi hayati tehlike arz edebilecek olduğu için, su ve atıksu –ve ilgili olarak çevre- alanında yerli hizmeti tercih etmek çoğu zaman çok daha hızlı ve pratik bir çözüm olabiliyor. Bu durumun farkında olan Enelsan, taşıdığı sorumluğun gereklerini yerine getirme hususunda çalışıyor; ülkemize katma değer sunma noktasında merhale kat etmeyi görev biliyor.
Yerli üretim sürecinin bir üyesi olma memnuniyetiyle çalışan ve önemli bir kalite standardizasyonuna sahip olan Enelsan, kalite kontrol süreçlerinin sadece kurumlar yoluyla değil bizzat halkın denetlemesiyle de alakalı olduğunu düşündüğü için ürün ve hizmetlerinin takip edilmesi, görüş ve önerilerin iletilebilmesi amacıyla internet platformlarının da aktif olarak kullanılması gerektiği kanısında. Bu sebeple sürekli güncelleştirme çalışmaları sağlanırken, firmanın web adresi olan www.enelsan.com da maksimum verimlilikle kullanılmaya çalışılmakta.